Makine Emniyeti nedir?
Makine Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT), Avrupa Birliği'nin 2006/42/AT Makine Direktifi esas alınarak hazırlanmış; 3 Mart 2009 tarihli ve 27158 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. 29 Aralık 2009'dan bu yana zorunlu olarak uygulanmaktadır ve uygulanmasından Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı sorumludur.
Yönetmeliğin amacı; makinelerin doğru kurulduğunda, bakımı yapıldığında ve amacına uygun kullanıldığında insan sağlığına ve güvenliğine, evcil hayvanlara ve mala zarar vermemesini sağlamaktır. Bunun için tasarım ve imalat aşamasında uyulması gereken temel sağlık ve güvenlik gerekliliklerini, uygunluk değerlendirme prosedürlerini ve onaylanmış kuruluşlara ilişkin asgari kriterleri belirler.
Avrupa Birliği'nde 2006/42/AT Makine Direktifi'nin yerini, 20 Ocak 2027'den itibaren uygulanacak (EU) 2023/1230 Makine Tüzüğü alacaktır. AB pazarına makine sunan üreticilerin bu geçişe şimdiden hazırlanması önerilir.
Kapsamı
Yönetmelik aşağıdaki ürünleri kapsar:
- Makineler
- Değiştirilebilir teçhizat
- Emniyet aksamları
- Kaldırma aksesuarları
- Zincirler, halatlar ve kayışlar
- Sökülebilir mekanik güç aktarma tertibatları
- Kısmen tamamlanmış makineler
Bir makinenin piyasaya arz edilebilmesi için üreticinin başlıca yükümlülükleri şunlardır:
- Temel sağlık ve güvenlik gereklilikleri: Makine, yönetmeliğin Ek-1'inde yer alan temel sağlık ve güvenlik gerekliliklerini karşılamalıdır.
- Risk değerlendirmesi: Makineye ilişkin tehlikeler belirlenmeli ve riskler değerlendirilmelidir; EN ISO 12100 bu değerlendirmenin temel uyumlaştırılmış standardıdır.
- Teknik dosya: Makinenin tasarımını, imalatını ve risk değerlendirmesini gösteren teknik dosya hazırlanmalı ve saklanmalıdır.
- Kullanma talimatı: Makine; güvenli kurulum, kullanım ve bakım bilgilerini içeren kullanma talimatıyla birlikte sunulmalıdır.
- Uygunluk değerlendirmesi: Makineye uygun prosedür uygulanmalıdır; Ek-4'te sayılan yüksek riskli makinelerde onaylanmış kuruluş müdahalesi gerekebilir.
- AT uygunluk beyanı ve CE işareti: Uygunluk sağlandıktan sonra AT uygunluk beyanı düzenlenir ve makineye CE işareti iliştirilir. Kısmen tamamlanmış makineler için ise birleştirme beyanı ve montaj talimatı hazırlanır.
Önemi
Makine kaynaklı iş kazalarının önlenmesi, hem çalışanların güvenliği hem de işletmelerin yasal sorumluluğu açısından kritik öneme sahiptir. Yönetmeliğe uygun olmayan makineler piyasaya arz edilemez ve hizmete sunulamaz; uygunsuzluk hâlinde piyasa gözetimi kapsamında toplatma, satış yasağı ve idari yaptırımlarla karşılaşılabilir.
Yeni AB Makine Tüzüğü (EU) 2023/1230; kullanma talimatının dijital olarak sunulabilmesi, siber güvenlik gereklilikleri, yüksek riskli makinelerin listesinin yenilenmesi ve makinede yapılan önemli değişikliklerin yeni bir uygunluk değerlendirmesi gerektirmesi gibi yenilikler getirmektedir.
Avantajları
- Yasal Uygunluk: Makinelerinizin Türkiye ve AB pazarında yasal olarak piyasaya arz edilmesini sağlar.
- İş Güvenliği: Risk değerlendirmesine dayalı tasarım, operatörleri ve çevreyi korur, iş kazası riskini azaltır.
- Pazara Erişim: CE işaretli makineler AB pazarında serbestçe dolaşabilir.
- Geleceğe Hazırlık: (EU) 2023/1230 Makine Tüzüğü'ne geçişte teknik dosyanızın ve süreçlerinizin hazır olmasını sağlar.